اين مجموعه شامل هشت بناي تاريخي اعم از حمام بزرگ، عمارت، حمام كوچك، مسجد غريب، ديوانخانه، يخچال، قلعه عباس ميرزا و ساخلو ( پادگان نظامي ) مي باشد.

  • حمام كردشت
    اين حمام يكي از زيباترين حمام هاي آذربايجان است كه با معماري اصيل سنتي در روستاي كردشت از توابع جلفا و در كنار رود ارس قرار دارد . اين حمام در ميان باغ بزرگي ساخته شده ، داراي يك هشتي به صورت هشت ضلعي به ابعاد 3.5 در 3.5 و به ارتفاع 4.3 متر است كه يكي از اضلاع ، درب ورودي و يكي ديگر راه ورود به رختكن يا سربينه است .
گرما خانه فضايي است كه از چهار ستون سنگي هشت بر و دو حوض بزرگ مستطيل شكل و اتاقي با گنبد قير اندود تشكيل شده است . نور داخل سربينه و گرما خانه به وسيله روزني كه در نوك گنبد قرار دارد تأمين مي شود و گويا بر روي آن روزن ها سنگ هاي مرمر نازك و ظريفي نصب بود كه نور آفتاب از آن نفوذ مي كرد ، و داخل حمام را به طور يكنواخت روشن مي كرده و شستشو كنندگان را از نگاه نامحرمان حفظ مي نمود.
حمام كردشت بخش هاي ديگري نيز دارد ، كه بسيار ديدني و قابل مطالعه است ، اين حمام در زمان عباس ميرزا نائب السلطنة فتحعلي شاه هنگام جنگ دوم ايران و روس ساخته شد ولي شيوه معماري آن شباهت بسياري به حمام‌هاي دوره صفوي دارد.
سربينه حمام نيز هشت ضلعي به اضلاع 3.5 متر و ارتفاع 8.5 متر است و گنبد بزرگ آن بر روي جوز ها و هشت ستون سنگي هشت بر، استوار شده است، همه ستون ها داراي سر ستون هاي سنگي مقرنس هستند كه به وسيله ملات سرب مذاب به ستون ها وصل شده اند. گنبد سربينه داراي كاربندهاي جالب مزين به آهك بريهاي زيبا است، سكوهاي رخت كن با طاق ضربي پوشيده و در زير آن كفش كن هايي تعبيه گرديده است.

 

  • قلعه كردشت
    يكي از قلعه هاي تاريخي آذربايجان در روستاي كردشت در ساحل رود ارس بنا شده است ، ولي به لحاظ ارزش و اهميت نظامي و تاريخي به خصوص دوران حكومت عباس ميرزاي قاجار نائب السلطنه فتحعلي شاه در آذربايجان بيشتر مورد توجه بوده است.
موقعيت روستاي كردشت
روستاي كردشت از بخش ورزقان و شهرستان اهر و دهستان ديزمار غربي واقع شده است . فاصله كردشت تا ورزقان 66 كيلومتر و تا اهر 126 كيلومتر و تا جلفا 70 كيلومتر مي باشد ، اين روستا در غرب اهر و ورزقان بنا شده است .
كردشت در درّه بسيار حاصلخيز و زيبايي در ساحل جنوبي ارس بنا شده است و رودخانه مرزي ارس در درّه بسيار عميق شمال كه با شدت تمام از غرب به شرق جريان دارد .
كوه هاي بسيار بلند و صخره اي سرتاسر شمال و جنوب كردشت را فرا گرفته‌اند. بنابر اين تنها معبر قابل توجه كنار ارس در اين روستا مي گذرد ، استقرار اين روستا به تبعيت از وضع پستي و بلندي در جهت شرقي - غربي عملي شده است.
كوه هاي بلند صخره اي ساحل شمالي ارس در خاك جمهوري آذربايجان واقع است و در سمت جنوب آن در بلندي هاي كوه هاي مشرف به روستا يكي از قلعه هاي تاريخي و نظامي دوره قاجار بنا شده است ، بعلاوه غير از قلعه تاريخي كردشت حمام تاريخي باارزشي هم بنا شده است .
آب و هواي كردشت به تبع منطقه ارس کنار،‌ گرم و مرطوب است، تابستان در اين منطقه گرم و طولاني و زمستان خنك و ملايم مي شود ، و در فصل تابستان گاهي اوقات ميزان درجه حرارت به بالاتر از 40 درجة سانتي گراد مي‌رسد.

قلعه نظامي كردشت يكي از قلعه هاي دوران عباس ميرزا نائب السلطنه قاجار استكه در طي مبارزات خود بر عليه تجاوز روسيه تزاري از اين قلعه استفاده مي‌نمود.
آنچه به نظر مي رسد قبل از استفاده از قلعه كردشت اين قلعه نظامي وجود داشته است و بناي آن را به سده هاي نخستين اسلامي نسبت مي دهند.
قلعه عباس آباد كردشت در سمت چپ جاده كردشت به خروانق در بالاي تپه اي صخره اي بنا شده است و در جبهه شمالي اين قلعه درب ورودي بنا شده استو در ارتفاعات اين قلعه ديواره ها از جنس سنگ و آجر ساخته شده است ، به فاصله معيني نزديك به يكصدمتر از يكديگر 6 عدد برج نگهباني وجود داشته كه اكنون قسمتي از اين برجها پابرجاست.
نظر به اينكه ساحل رود ارس در بخش جنوبي يكي از پايگاه هاي مهم دفاعي عباس ميرزا در مقابل تجاوز روسي ها بود بنابر اين قلعة نظامي مزبور مكان مناسبي براي پشتيباني ارتش ايران در دوران قاجار به شمار مي رفت.
قلعه نظامي عباس آباد كردشت امكان جاي دادن سربازان متعدّدي را داشت و براي رفاه و آسايش سربازان مستقر ، همواره آمادة مقابله با قواي مهاجم روسيه بود و بارها از رود ارس گذشته و به ساخلوي ( پادگان ) سربازان روسي شبيخون مي زدند.
وقتي در سال 1243 ه - ق (1841 م ) سپاهيان روس از رود ارس گذشته و جلفا و نخجوان و مرند و اصلاندوز را تصرف كرده و به سوي تبريز روانه شدند قلعه كردشت نيز به دست قواي دشمن سقوط كرد و بعد از تصرف قلعه ، مدتي بعد از آن و در ايام برقراري صلح و متاركه تركمنچاي كه بين ايران و روس برقرار شد، قلعه كردشت مدتي مورد استفاده سربازان روسي بود ولي به تدريج با تخليه آذربايجان از قواي روسي ، قلعه مزبور مورد انهدام و ويراني قرار گرفت و قسمتي از تاسيسات آن به غارت رفت.
بعد از اينكه روسها آذربايجان را تخليه كردند و امور استان را به نيروهاي دولتي واگذار كردند اين قلعه بارها مورد استفاده امراي محلّي و حكام قره باغ واقع شد و در اواخر دوره قاجار و اوايل حكومت پهلوي اين قلعه خاصيت نظامي خود را از دست داد.